Ζαχαρίας Καρούνης: Φιλιώ Χαϊδεμένου , μια γυναίκα απλή.

1
Συνήθως δεν αποδέχομαι προσκλήσεις για να μιλήσω για οποιοδήποτε θέμα, διότι θεωρώ ότι υπάρχουν ειδικοί που σίγουρα γράφουν και μιλούν καλύτερα από εμένα. Ωστόσο στην περίπτωση της γιαγιάς Φιλιώς τα πράγματα είναι διαφορετικά. Δεν θα μπορούσα να πω όχι στην τιμητική πρόσκληση σας μιας και αισθάνομαι πως θα μιλήσω για τη γιαγιά μου που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή. Τόσο οικεία την νιώθω τη Φιλιώ κι ας μην την γνώρισα από κοντά.
 
Αυτό το οφείλω φυσικά στο θέατρο και στον τρόπο που έχει να μας αποκαλύπτει τους χαρακτήρες. Να μας αναγκάζει να τους ενδυθούμε και να τους φέρουμε μέσα μας για αρκετό καιρό. Θυμάμαι έντονα μια καλοκαιρινή νύχτα κάπου στα 2012, κατά την οποία πήρα για πρώτη φορά τυχαία στα χέρια μου ένα βιβλίο, μιας γιαγιάς που η ζωή της πέρασε μέσα από τρεις αιώνες, όπως διάβασα στο εξώφυλλο. Άνοιξα την πρώτη σελίδα και διάβασα «Ο νους μου φεύγει ξανά και πηγαίνει σε μέρη πού με πονάνε, σε μέρη που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Ο πόνος θα σταματήσει μόνο όταν πεθάνω. Το σώμα μου βρίσκεται εδώ, στο τώρα, αλλά το μυαλό μου συνεχίζει στο ΤΟΤΕ, στην αγαπημένη πατρίδα που δεν ξέχασα ούτε στιγμή» ξαναέκλεισα το βιβλίο τις πρώτες πρωινές ώρες. Όταν πια το είχα τελειώσει. Ήμουν συγκλονισμένος από τον τρόπο που εξέφραζε τις σκέψεις της αυτή η γιαγιά.
 
Ήταν μια γυναίκα απλή, πήγε μέχρι τα μισά της 4ης δημοτικού. Αγαπούσε τα γράμματα, όμως αναγκάστηκε να ακολουθήσει τη μοίρα των περισσοτέρων κοριτσιών της εποχής. Θα σταματούσε το σχολείο για να γίνει φαντίνα και να βοηθάει τη μητέρα της στο σπίτι. Φυσικά δεν δέχθηκε την απόφαση του πατέρα της χωρίς αντιρρήσεις. Ήθελε να γίνει δασκάλα. Θα πέσω στο πηγάδι του αντιμίλησε σε μια ύστατη προσπάθεια να τον μεταπείσει, αλλά μάταια. Ήταν μια γυναίκα απλή ναι, που δε δεχόταν όμως να της καθορίζουν άλλοι τη ζωή. Είχε σκοπό στη ζωή της γι αυτό και έσβησε 107 κεράκια. Ήρθε η ώρα που εκπλήρωσε ακόμα και την παιδική προφητική απειλή της και έπεσε στο πηγάδι, για να μην την πιάσουν οι Τούρκοι και την σφάξουν. Έμεινε εκεί μέσα δυο μερόνυχτα με το νερό να την σκεπάζει. Ήταν μια γυναίκα απλή, αλλά κατόρθωσε πολύ θαυμαστά πράγματα . Τόσο θαυμαστά που διαβάζοντάς τα δεν πίστευα στα μάτια μου. Άρχισαν να ξεπηδούν εικόνες στο μυαλό μου. Ευτυχισμένα χρόνια, με γέλια και χαρές, τραπέζια με κάθε λογής φαγητά, κήποι ολάνθιστοι και σπίτια ορθάνοιχτα σε κάθε συνάνθρωπο που είχε ανάγκη. Άνθρωποι μπολιαμσένοι με μια Ορθοδοξία των πατέρων της Ανατολής που δεν κοιτούσε εθνικότητα και θρησκεία. Όλοι είναι παιδιά του Θεού και όλοι, αν ζητούσαν θα ελάμβαναν, πολλές φορές και χωρίς να ζητήσουν.
 
Ήταν μια γυναίκα απλή, και αυτό την έσωσε και δεν τρελάθηκε την ώρα της σφαγής. Είχε μάθει να ζει την κάθε μέρα της σαν κάτι ξεχωριστό, γι αυτό και όταν οι μέρες τις μαύρισαν, το φως που είχε μέσα της την κράτησε δυνατή και την έσωσε. Σύρθηκε στα πατώματα, είδε οικεία πρόσωπα να αποκεφαλίζονται μπροστά της , είδε ανθρώπους να βγαίνουν από υπόγεια και το αίμα να τους φτάνει στα γόνατα, ένα μαχαίρι πέρασε δίπλα της και έκοψε το αφτί της διπλανής της ενώ προσπαθούσε να βγάλει το σκουλαρίκι της, τάχτηκε στην Παναγιά να την βοηθήσει να βγάλει γρήγορα το δικό της. είδε τον πατέρα της μισοσφαγμένο με ανοιχτό λαιμό,έχασε 2 αδέρφια της, τον Σταυρή και τον Γιώργη της που τον υπεραγαπούσε, έγινε ένας μικρός κόκκος από αλεύρι μέσα στο ανθρώπινο ζυμάρι της προκυμαίας, γιατί ήταν μια γυναίκα απλή. Έμεινε σε σκηνές, σε πλυσταριά, υπέμεινε προσβολές από κάποιους Έλληνες που δεν ήταν και πολύ σύμφωνοι με τον ερχομό της στην Ελλάδα. Ταξίδεψε με τα πόδια δυο φορές απο την Αθήνα στη Βόρεια Ελλάδα για να βρει φαγητό για το παιδί της, πέρασε μέσα από μπλόκα Γερμανών, κοιμήθηκε μέσα σε οστά νεκρών, τα έκαψε για να ζεσταθεί, ήπιε λάδι από το καντήλι τους, γιατί ήταν μια γυναίκα απλή.
 
Η Φιλιώ τα είδε όλα στη ζωή της … έπαθε. Και η γέννα του πάσχοντος ανθρώπου είναι η ειλικρίνεια. Μια ειλικρίνεια που δεν κάμφθηκε ούτε μπροστά στην τιμή του χρυσού σταυρού που της επέδωσε ο Παναγιότατος Οικουμενικός Πατριάρχης . Ξέρετε εγώ έχω τάξει στην Παναγιά να μην ξαναφορέσω χρυσό επάνω μου… Αυτό μπορείτε να το λάβετε ως ευλογία , της είπε ο Πατριάρχης και εκείνη, αφού πρώτα με ειλικρίνεια διατύπωσε την ανησυχία της, υπάκουσε στον αυθέντη και δεσπότη, γιατί ήταν μια γυναίκα απλή. Τελικά έχει δίκιο ένας πατέρας της εκκλησίας του 4ου αιώνα που λέει πως « ο άνθρωπος δεν πλάστηκε ούτε θνητός ούτε αθάνατος, αλλά δεκτικός θανάτου και αθανασίας »…το συζήτησα με έναν πνευματικό άνθρωπο και μου είπε ότι θα μπορούσε να διατυπωθεί και αλλιώς … ο άνθρωπος πλάστηκε ελεύθερος να επιλέξει μεταξύ θανάτου και αθανασίας. Ακριβώς αυτό έκανε και η Φιλιώ. Διαχειρίστηκε το αυτεξούσιο της, την ελευθερία της, με τέτοιο τρόπο ώστε κάθε βήμα της στη ζωή να την οδηγεί προς την αθανασία, κι ας ήταν μια γυναίκα απλή.
 
Στηριζόταν στην απλή καθημερινή και συνάμα ανθρώπινη προσευχή της μάνας της. Θεέ μου όλος ο κόσμος να είναι καλά πρώτα , κι ύστερα και μεις. Αυτό είναι η αθανασία που κερδίζουν οι απλοί άνθρωποι. Η Φιλιώ δεν τραγουδούσε για να ξεχωρίσει απ τον κόσμο , τραγουδούσε σε όλη της τη ζωή, για να σμίξει τον κόσμο. Κάτι σαν το σημερινό σμίξιμο το δικό μας . Αυτό κατόρθωσε αυτή η απλή γυναίκα . Κατόρθωσε να συντονιστεί με τον πόνο του σύμπαντος κόσμου, γιατί όλοι οι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο πονάνε και υποφέρουν όταν έρθει η καταραμένη ώρα του καθενός, να διωχθεί από το σπίτι του. Ο πόνος θα σταματήσει, μόνο όταν πεθάνω… ίσως να ήταν αυτή η αρχική της φράση που με έκανε να διαβάσω το βιβλίο της απνευστί …Ακόμα και τώρα που σας μιλώ δεν είμαι σίγουρος, αν ο πόνος της έχει σταματήσει. Παρ ‘ όλο που έφυγε απ τη ζωή. Ξέρετε γιατί; Γιατί ήταν απλή. Και απλή είναι η αγιότητα σύμφωνα με τους πατέρες. Ποτέ δεν ησυχάζουν οι άγιοι του κόσμου τούτου όταν οι αδικίες συνεχίζονται. Η Φιλιώ ήταν μια αγία του κόσμου γιατί ήταν απλή. Εύχομαι να είναι και του Ουρανού. Σας Ευχαριστώ.
Υ.Γ Τελικά έγινε δασκάλα, όλων μας.
Η παράσταση Φιλιώ Χαϊδεμένου κάνει πρεμιέρα στο Μουσείο της Φιλιως 15-16 Ιουλίου
 
(κείμενο του Ζαχαρία Καρούνη που διαβάστηκε σε εκδήλωση μνήμης, για τα 15 χρόνια απο τον θάνατο της γιαγιάς Φιλιώς )