Μαριάνθη Πελεβάνη: Όταν οι δημοσιογράφοι τα παίρνουν όλα σβάρνα, με αφορμή μια εικόνα του Χάρη Χεϊζάνογλου

45

Μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά. Αυτό συμβαίνει με πολλά βιαστικά και ρηχά ρεπορτάζ και το παρακολουθούμε για άλλη μια φορά αυτές τις μέρες που στο επίκεντρο της ειδησεογραφίας βρίσκεται το φαινόμενο της οπαδικής βίας μετά την άγρια δολοφονία του 19χρονου Άλκη στη Θεσσαλονίκη.

Έτσι για παράδειγμα, το γνωστό τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου, «Σαν αερικό», εμφανίστηκε να αποτελεί δείγμα ανάρτησης στα σόσιαλ μίντια που επιβεβαιώνει το προφίλ «σκληροπυρηνικών χούλιγκανς», ενώ η εικόνα που δημιούργησε ο αρχιτέκτονας Χάρης Χεϊζάνογλου θέλοντας να καταγγείλει την οπαδική βία, χρησιμοποιείται από δημοσιογραφικά ρεπορτάζ ακριβώς για το αντίθετο, φτάνοντας μάλιστα να «βλέπουν» πίσω από αυτή την εικόνα συγκεκριμένο μήνυμα, συγκεκριμένων οπαδών.

Το γεγονός φαίνεται ως μια αστεία, βλακώδης παρανόηση, όμως είναι πολύ πιο σοβαρό. Οι Αρχές δίνουν τα ονόματα οπαδών που απασχολούν τη Δικαιοσύνη και οι ρεπόρτερ αλιεύουν «τυφλά» από τα προφίλ αυτών στα social media, αναρτήσεις που κατά τη γνώμη τους επιβεβαιώνουν τη σκληρότητα ή την ενοχή τους. Όμως, όπως φαίνεται, κάποιοι δεν μπορούν να διαχωρίσουν την ήρα από το σιτάρι. Και το αποτέλεσμα είναι εκτός από τραγελαφικό και επικίνδυνα προβληματικό.

Η εικόνα με τον Παρθενώνα του μίσους και της βίας

Σε τηλεοπτικά ρεπορτάζ και ενημερωτικές ιστοσελίδες αυτές τις μέρες έπαιξαν ως είδηση ότι ο κατηγορούμενος για τη δολοφονία του Άλκη είχε στο προφίλ του μεταξύ άλλων και την παρακάτω εικόνα, η οποία επιβεβαιώνει τη σκληρότητα του και τη συμμετοχή του σε βίαιες συγκρούσεις.

Μάλιστα, κάποιοι το απογείωσαν, παρουσιάζοντάς την ως φωτογραφία κολάζ από τα επεισόδια στο Βόλο με την Ακρόπολη, που κρύβει οπαδικό μήνυμα προς άλλους συνδέσμους της Αθήνας για το ποιος επικρατεί στη χώρα.

 

Fake. H εικόνα αυτή είναι δημιούργημα του αρχιτέκτονα Χάρη Χεϊζάνογλου, ο οποίος όπως εξηγεί στο tvxs.gr «είναι μια εικόνα που δημιούργησα εγώ το 2017 μετά τα επεισόδια στο Πανθεσσαλικό στάδιο λίγο πριν την έναρξη του τελικού του Βόλου, θέλοντας να αποδώσω την αθλιότητα. Την ανέβασα στη σελίδα μου στο facebook και την επόμενη μέρα έγινε viral, ως καταγγελτική της οπαδικής βίας. Από προχθές τη βλέπω να αξιοποιείται για το αντίθετο.

Η συγκεκριμένη εικόνα όχι απλά δεν έχει καμία σχέση με όλους αυτούς που ασκούν, υποκινούν ή και υποθάλπουν τη βία, όχι μόνο δεν κρύβει κάποιο οπαδικό μήνυμα όπως λένε, αλλά ακριβώς το αντίθετο, δημιουργήθηκε ως καταγγελία της οπαδικής βίας, ως καταγγελία όλων αυτών των γεγονότων και όσων συμμετέχουν σε αυτά, τα υποκινούν και τα υποθάλπουν. Δημιουργήθηκε ως καταγγελία της κανονικοποίησης της βίας, της ανοχής αν όχι αποδοχής των οπαδικών στρατών και της διαχρονικής αδιαφορίας της πολιτείας για το φαινόμενο και τις αιτίες που το γεννούν. Δημιουργήθηκε ως καταγγελία της ψευτοπερηφάνειας μιας διαλυμένης κοινωνίας και της διεφθαρμένης πολιτικής της τάξης για ένα “ένδοξο” παρελθόν, όταν αυτό που παράγει στο παρόν και παραδίδει στους επόμενους για το μέλλον είναι αυτό το άθλιο μνημείο βίας, ένα μη μέλλον».

Είναι μια γκάφα που ενοχοποιεί νοήματα ή εκφράσεις και θίγει δημιουργούς;

«Αυτό μου με ενοχλεί στην περίπτωση της εικόνας, δεν είναι τόσο το γεγονός ότι υπάρχουν πολλαπλές αναγνώσεις και ερμηνείες του νοήματος και των προθέσεων, εντελώς βλακώδεις. Αυτό που με ενοχλεί είναι ότι αυτές οι βλακώδεις ερμηνείες, παρουσιάζονται σαν εγγενείς στην εικόνα και στις προθέσεις της από ένα σύστημα πληροφόρησης το οποίο όχι μόνο δεν έχει τραβήξει τις διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στο ίδιο και σε όλα αυτά που καταγγέλλει η εικόνα, όχι μόνο δεν έχει κάνει τίποτα για να τα πολεμήσει, αλλά συστηματικά παράγει και αναπαράγει τις αιτίες που γεννούν όλα αυτά και καθιστούν την οπαδική βία, ένα υποσύνολο μέσα σε μια γενικευμένη άθλια πολιτισμική και κοινωνική συνθήκη.

Βέβαια αυτό, αν το δεις ψύχραιμα, μέσα στην τραγικότητα του είναι ταυτόχρονα πάρα πολύ αστείο. Σε μια κατάσταση που ομάδες, πρόεδροι – επιχειρηματίες, δημοσιογράφοι, τηλεοπτικοί σταθμοί, εφημερίδες, ενημερωτικές και οπαδικές ιστοσελίδες κλπ, βρίσκονται σε έναν σφιχτό εναγκαλισμό με το κράτος, με πολιτικούς, με τους θεσμούς κλπ, αυτό που τους φταίει για την βία δεν είναι αυτός ο σφιχτός τους εναγκαλισμός που καταλήγει να λειτουργεί σαν κεφαλοκλείδωμα, αλλά οτιδήποτε άλλο μπορεί να ειπωθεί και να μοιάζει πειστικό στα αυτιά της μουδιασμένης κοινωνίας.

Κι έτσι, αυτοί που είτε αποκρύπτουν είτε ξεπλένουν τη συστηματική και συστημική βία προς τους μετανάστες, προς τους φοιτητές, προς τους νέους ανθρώπους, προς τους εργαζόμενους, γιατί προφανώς δεν τους σοκάρει, έρχονται και σου λένε “δείτε τις σοκαρίστικές εικόνες στο προφίλ του κατηγορούμενου”… Και κάπου εκεί είναι και η δική μου εικόνα, αυτή που έφτιαξα γιατί αντίθετα με αυτούς εγώ πραγματικά σοκάρομαι και θλίβομαι».

Το ότι αυτή η εικόνα οικειοποιήθηκε από έναν «σκληροπυρηνικό χούλιγκαν», ίσως και από έναν εν δυνάμει δολοφόνο σε ενοχλεί; Πως το ερμηνεύεις;

«Το φαντασιακό του ρατσιστή, του φασίστα ή του οπαδού μπορεί να ενσωματώνει με πλήρη σύγχυση διάφορα σύμβολα ή πολιτισμικά στοιχεία. Το να γίνεται όμως αυτό δημοσιογραφία είναι άκρως προβληματικό και επικίνδυνο.

Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή την εικόνα την κατάλαβαν όλοι εκτός από δύο κατηγορίες ανθρώπων… Η μια είναι οι μικρονοϊκοί κάφροι οπαδοί που την οικειοποιήθηκαν θεωρώντας την οπαδικό σύμβολο, και οι οποίοι κατέληξαν να είναι δολοφόνοι και η άλλη οι μικρονοϊκοί δημοσιογράφοι που συστηματικά ταϊζουν φόβο τους μισοκοιμισμένους νοικοκύρηδες.

Αυτή είναι η κοινωνία, αυτή η υποκρισία είναι η πολιτισμική της συνθήκη, κι αυτό είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο πατάει ο Παρθενώνας του μίσους και της βίας».

Ένοχο και το «αερικό»

Ο υπερβάλλον ζήλος άλλου ρεπόρτερ να αποδώσει το προφίλ του 25χρονου που παραδόθηκε για την υπόθεση δολοφονίας του Άλκη ως «σκληροπυρηνικού χούλιγκαν» πήρε σβάρνα και στίχο του τραγουδοποιού Θανάση Παπακωνσταντίνου.

Περιγράφοντας ο ρεπόρτερ του Mega το προφίλ του νεαρού αναφέρθηκε στη σελίδα του στο facebook, μεταφέροντας εικόνες που είχε αναρτήσει από τους οργανωμένους οπαδούς του ΠΑΟΚ και τις συγκρούσεις τους, φωτογραφίες από την Τούμπα, συνθήματα και σκληρές αναρτήσεις ενδεικτικές των «σκληροπυρηνικών χούλιγκανς».

«Έκανε πολύ σκληρές αναρτήσεις στα σόσιαλ μίντια, βλέπετε εδώ μία» λέει ο ρεπόρτερ και τη διαβάζει: «Όσες κι αν χτίζουν φυλακές, κι αν ο κλοιός στενεύει, ο νους μας είναι αληταριό, που όλο θα δραπετεύει».

Μόνο που αυτή ήταν το γνωστό τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου, «Σαν αερικό», ένα ποίημα για την ελευθερία.