Μαίρη Μαργαριτοπούλου: Ευρωπαϊκή Ένωση ..Η ανεξερεύνητη μεγάλη κοινότητα

47

Συναντήσεις κορυφής, Ευρωκοινοβούλιο, Κομισιόν, Σύνοδος των 27, Διεργασίες, Αποφάσεις, Κανονισμοί και Οδηγίες με πολιτική χροιά που αφορούν όλους τους λαούς της Ένωσης, συνθέτουν αυτόν τον πολυσχιδή και πολυπαραγοντικό θεσμό που λέγεται Ευρωπαϊκή Ένωση. Στα πολυώροφα κτίρια των Βρυξελλών και του Στρασβούργου εκπονούνται και αποφασίζονται όλα τα σημαντικά νομοθετήματα για την οικονομία, την εργασία, τα δικαιώματα και πλείστα άλλα θέματα που αγγίζουν άμεσα την ζωή και την κοινωνία των ευρωπαίων πολιτών σε κάθε πόλη ή χωριό.

Θεσμικά και θεωρητικά, όμως και δυνητικά, οι Ευρωπαίοι πολίτες, μέσω των ευρωεκλογών, συμμετέχουν δια των πολιτικών εκπροσώπων τους στο Ευρωκοινοβούλιο με σκοπό την ανάπτυξη, την πρόοδο και την ευημερία τους.

Προφανώς, η σύλληψη της ιδέας για την δημιουργία της Ε.Ε. απετέλεσε ένα φιλόδοξο αλλά δημοκρατικό όραμα για οικονομική ανάπτυξη και ομοιογένεια που παράλληλα στόχευε στην εγγύτητα των πολιτών στις αποφάσεις.

Η πολυετής εμπειρία εν τούτοις, αποδεικνύει ότι το εγχείρημα δεν μια εύκολη υπόθεση. Στο Ευρωκοινοβούλιο είναι εξαντλητικές και επίπονες οι διεργασίες μέσω των ειδικών επιτροπών για συμβιβασμό των απόψεων έως την βάσανο για την επιλογή πολλές φορές των κατάλληλων λέξεων που θα στρογγυλεύουν τις έννοιες ή θα τις τονίζουν. Οι πολιτικές ομάδες, κυρίως της Αριστεράς, πολλές φορές σε συνεργασία με τους Σοσιαλιστές και τους Πράσινους, παίρνουν πρωτοβουλίες προκειμένου να δημιουργηθούν ρωγμές στα αδιέξοδα και στο συντηρητικό πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο ώστε να επιτευχθούν μικρά αλλά σημαντικά βήματα στην αντίληψη του κοινού καλού υπέρ των λαών.

Αν ανατρέξουμε στα ζητήματα που απασχόλησαν το Ευρωκοινοβούλιο και στις αποφάσεις της περασμένης χρονιάς, κυρίαρχα ήταν οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης από την πανδημία, τα επενδυτικά προγράμματα, η απόφαση για την απελευθέρωση των πατεντών των εμβολίων, η καθιέρωση του κατώτατου ευρωπαϊκού μισθού των εργαζόμενων, η θέσπιση των δικαιωμάτων για τους εργαζόμενους μέσω τεχνητής νοημοσύνης, το πρόβλημα του πλανήτη και η Πράσινη Συμφωνία, η ασφάλεια της διατροφικής αλυσίδας, οι ασφαλείς μετακινήσεις του πληθυσμού την περίοδο της πανδημίας, το κίνημα Me Too, η ελευθερία του τύπου και οι παρεμβάσεις των κρατών στην ελεύθερη δημοσιογραφία, οι δολοφονίες δημοσιογράφων, η καταδίκη της Πολωνίας για την απαγόρευση των αμβλώσεων με κυρώσεις για κοινοτικούς πόρους και δικαίωμα ψήφου, το προσφυγικό.

Πολλά από τα σημαντικά παραπάνω θέματα είναι διαρκή με τμηματικές αποφάσεις. Στα θέματα όμως που τελεσφόρησαν θα ανέμενε κανείς πως αυτές οι αποφάσεις θα γίνονταν de facto σεβαστές από την Σύνοδο Κορυφής των 27 ηγετών κρατών, ως έχουν υποχρέωση, και εν τέλει θα γίνονταν νόμοι κάθε κράτους.

Αντιθέτως, ένα δεύτερο θεσμικό όργανο, η Κομισιόν,  παρεμβαίνει ως αχρείαστος διαμεσολαβητής και τροχοπέδη που διαχειρίζεται τον συμβιβασμό ανάμεσα στις αποφάσεις που έχουν ληφθεί από δημοκρατικά εκλεγμένους εκπροσώπους του ευρωκοινοβουλίου και στις πολιτικές βουλήσεις των αρχηγών των κρατών.

Στην Ελλάδα, που γνώρισε τον οικονομικό εκβιασμό και την επιβολή των μνημονίων, γνωρίζουμε καλά και δεν δικαιούμαστε να ξεχνάμε, πως υπό την επιρροή των ισχυρών ηγετών των κρατών υποστήκαμε ως χώρα και λαός την χειρότερη αντιμετώπιση.

Παρά λοιπόν τις όποιες θετικές αποφάσεις που μπορεί να λαμβάνονται από δημοκρατικά εκλεγμένους εκπροσώπους, ανεξάρτητα από την συντηρητική σε πλειονότητα σύνθεση του Κοινοβουλίου, η Ευρώπη των 27 δεν υλοποιεί, διστάζει, χρονοτριβεί, δεν τολμά. Παραμένει στην αφήγηση και στα κλειστά συγκεντρωτικά σχήματα των lobbies, στα ίδια πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα. Η Ευρώπη ψελλίζει αναβλητικά και στρογγυλεμένα σε σοβαρά γεωπολιτικά ζητήματα λόγω των ανταγωνισμών.

Με αυτή την αλλοπρόσαλλη πολιτική, η Ευρώπη έδωσε την αφορμή για ιδεολογικές συγκρούσεις που προέκυψαν από την οικονομική ανέχεια, την ανεργία και τώρα και την πανδημία. Είναι χαρακτηριστική η καθυστέρηση θέσπισης ενιαίων κανόνων για την αντιμετώπιση της πανδημίας αλλά και οι συμβάσεις μεμονωμένων ισχυρών κρατών με τις εταιρείες παραγωγής των εμβολίων.

Η αντιμετώπιση επίσης για το μεταναστευτικό, κατά παράβαση κάθε διεθνούς δικαίου, αποτελεί οπισθοχώρηση στα ανθρώπινα δικαιώματα. Η άνοδος της Ακροδεξιάς και μάλιστα με οπλισμό, είναι το αποτέλεσμα της αποστασιοποιημένης παρατήρησης των ηγετών της και της έλλειψης γενναίων αποφάσεων υπέρ των βασικών δικαιωμάτων των ανθρώπων. Εν τούτοις, ήταν θεαματικά γενναία η απελευθέρωση πόρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, αφού η πανδημία χτύπησε όλα τα μέλη της,  γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα, ειδικά για την Ελλάδα, αν ο οικονομικός εκβιασμός που υπέστη την περίοδο της κρίσης ήταν παράγωγο της ¨δέουσας¨ δημοσιονομικής προσαρμογής ή αποτέλεσμα σκοπούμενης γεωπολιτικής υποβάθμισης ή ακόμη και παραδειγματισμού.

Κάπως έτσι οι Ευρωπαίοι πολίτες φαίνεται πως απαξιώνουν τον θεσμό και γυρνούν την πλάτη στο όνειρο της Ενωμένης Ευρώπης. Οι λαοί απομονώνονται με εθνικιστικές και διασπαστικές τάσεις. Χώρες αποφασίζουν να κλείνουν τα σύνορα πετώντας το μπαλάκι του μεταναστευτικού στις γειτονικές.

Αυταπόδεικτα κατέρρευσε και το πρόσφατο αφήγημα του Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και μέλους του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Μαργαρίτη Σχοινά για τον ενιαίο “Ευρωπαϊκό τρόπο ζωής¨.

Όμως, επειδή και στην κορυφή της Ευρώπης υπάρχουν ρήγματα και πολιτικές μεταβολές, είναι τώρα η ευκαιρία να δημιουργηθούν νέοι όροι ανάτασης και αναδιάταξης.

Ένα νέο μανιφέστο με νέες πρωτοβουλίες και στροφή σε δημοκρατικές πρακτικές και γενναίες αποφάσεις είναι το minimum αλλά επείγον της υποχρέωσης των ηγετών της Ευρώπης. Απαιτείται συνεχής και επίμονη προσπάθεια για την ανάκτηση της αξιοπιστίας των θεσμών που εκπροσωπούν.

Οι δημοκράτες πολίτες της Ευρώπης, ως βασικό συνθετικό της στοιχείο, δεν πρέπει ούτε να εφησυχάζουν, ούτε να αδιαφορούν.

Γιατί η σημασία της απόφασης π.χ. που προήλθε από Έλληνες ευρωβουλευτές της Αριστεράς και είχε ευρεία στήριξη από πολλές πολιτικές ομάδες για την απελευθέρωση της πατέντας του εμβολίου και δεν υλοποιείται από τους 27, δεν θα έσωζε μόνο ζωές αλλά θα ενίσχυε την παραγωγική δύναμη κάθε χώρας και θα εξασφάλιζε θέσεις εργασίας. Η απόφαση επίσης για την καθιέρωση του ενιαίου ευρωπαϊκού κατώτατου μισθού, θα ισορροπούσε την αξία της εργατικής δύναμης που δεν μπορεί να είναι διαφορετική από χώρα σε χώρα και θα βοηθούσε ιδιαίτερα τους λαούς του νότου και δη της Βαλκανικής. Απόφαση που αφοπλίζει τις συντηρητικές απόψεις ότι η αύξηση των μισθών αποτελεί αντιαναπτυξιακό παράγοντα.

Και επειδή η πανδημία δεν είναι φευγάτη, τα βασικά προβλήματα των ευρωπαίων πολιτών παραμένουν άλυτα, το μεταναστευτικό ήρθε για να μείνει, ενώ προκύπτουν και νέα και σπουδαιότερα, η εγρήγορση, η ενημέρωση, η συμμετοχή και η παρέμβαση είναι απαραίτητες. Με την αποστασιοποίηση ή την αδιαφορία δεν κερδίζουμε. Ας εξερευνήσουμε τουλάχιστον την θεματολογία, τις θέσεις των κομμάτων, τις προσπάθειες των ευρωβουλευτών και τις αποφάσεις.

Μας αφορά όλους.

Μαίρη Μαργαριτοπούλου