Ανταποδοτικές υπηρεσίες καθαριότητας και φωτισμού

79

Αξίζει, και θα το κάνουμε, να αφιερώσουμε αναλυτικές ενότητες στο καυτό ζήτημα της ανταποδοτικότητας για την καθαριότητα και τον ηλεκτροφωτισμό στους δήμους.

Μια αλληλόχρεη σχέση, απαιτητική και δυναμική που προκρίνεται στις απαιτήσεις των καιρών και καθορίζει τις επιλογές των δημοτών. Μια σχέση υποχρεωτικότητας και των δυο μερών. Αλλά και ένα διαχρονικό πρόβλημα στην χώρα μας που λόγω της κλιματικής κρίσης αποτελεί πλέον δέσμευση και προτεραιότητα για την διαχείριση των απορριμμάτων.

Επειδή συχνά παρατηρείται σύγχυση ως προς την υποχρεωτικότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών αλλά και επικοινωνιακή διαχείριση αυτής της ευθύνης από τις δημοτικές αρχές, ξεκινάμε σήμερα μια γενική αποτύπωση των δεδομένων, αλλά θα επανέλθουμε εξειδικευμένα στις παρακάτω ενότητες:

  • Καθαριότητα και αποκομιδή οικιακών απορριμμάτων και ειδικών αποβλήτων
  • Ηλεκτροφωτισμός
  • Ανακύκλωση οικιακών απορριμμάτων
  • Ανακύκλωση ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών
  • Βιοαπόβλητα
  • Γενικό πρόβλημα διαχείρισης απορριμμάτων.

Με την αύξηση της οικιστικής πυκνότητας, της οικοδομικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας στις πόλεις, ο όρος ανταποδοτικά τέλη εφαρμόστηκε στην Ελλάδα από το 1975 και περιλαμβάνει, εκτός άλλων, την υποχρέωση των δημοτών να καταβάλλουν ένα ειδικό τέλος στον δήμο τους, μέσω του τιμολογίου της ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου να λειτουργούν οι υπηρεσίες καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού. Με τη λογική ότι οι δήμοι διαθέτουν τα πληθυσμιακά κριτήρια, τα κριτήρια της επιχειρηματικής δραστηριότητας, της επισκεψιμότητας, της γεωγραφικής ιδιαιτερότητας και της στοχευμένης παρέμβασης, οι υπηρεσίες αυτές εκχωρήθηκαν στους δήμους και επέβαλαν τα λεγόμενα Δημοτικά τέλη που αποτελούν έναν έμμεσο φόρο.

Ο υπολογισμός τους βασίζεται στα τ.μ. κάθε ηλεκτροδοτούμενου ακινήτου και καλύπτουν το επιχειρησιακό κόστος για την ανταποδοτική παροχή δύο μόνο υπηρεσιών: Την αποκομιδή των απορριμμάτων και τον επαρκή ηλεκτροφωτισμό σε οδούς και δημόσιους χώρους.

Επιπλέον, γύρω στο 2004, ξεκίνησε στην χώρα μας η ανακύκλωση με τους μπλε κάδους και της ανακύκλωσης ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών των οποίων την αποκομιδή και μεταφορά ανέλαβαν επίσης οι υπηρεσίες καθαριότητας.

Σήμερα, προωθείται και η συλλογή των βιοαποβλήτων με τους ειδικούς καφέ κάδους.

Επιπλέον, μια νέα και αναγκαία συζήτηση διεξάγεται σχετικά με την κατα τόπους οικολογική διαχείριση των απορριμμάτων την οποία καλούνται να υλοποιήσουν οι δήμοι.

Αναφορικά με τον ηλεκτροφωτισμό που συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια κάθε γειτονιάς και την επισκεψιμότητα των δημοσίων χώρων, μια νέα ανάγκη που προκύπτει λόγω της κλιματικής κρίσης είναι η μετάβαση σε οικολογικές λύσεις με την αλλαγή των συμβατικών δημοτικών λαμπτήρων.

Επιπρόσθετα, οι υπηρεσίες αυτές καλούνται να επικουρήσουν σε κάθε έκτακτο καιρικό φαινόμενο, στον ίδιο τον δήμο τους ή σε άλλους δήμους που αντιμετωπίζουν π.χ. πυρκαγιές, πλημμυρικά φαινόμενα κ.α.

Η επιβάρυνση των δημοτών με τα ανταποδοτικά τέλη αποφασίζονται ποσοστιαία και κατ’ έτος από το δημοτικό συμβούλιο με βάση τις ανάγκες της πόλης και της λειτουργίας της υπηρεσίας καθαριότητας, μετά από σχετική της εισήγηση, αλλά το ύψος τους αποτελεί κυρίως πολιτική απόφαση που πρέπει να είναι βασισμένη στο βιοτικό επίπεδο κάθε δημοτικής ενότητας αλλά και στο επίπεδο των υπηρεσιών που επιδιώκεται.

Πρόκειται για ειδικό λογαριασμό του οποίου ο προϋπολογισμός πρέπει στο τέλος κάθε έτους να είναι  ισοσκελισμένος. Δηλαδή, τα ποσά για τις ανάγκες της υπηρεσίας  που έχουν προβλεφθεί την προηγούμενη χρονιά και εισπράττονται από τους δημότες, πρέπει να ανταποδίδονται στο τέλος της επόμενης χρονιάς σε αντίστοιχες υπηρεσίες, προμήθειες και σε προϋπολογισμένες- δεσμευμένες δαπάνες, χωρίς ελλείμματα ή πλεονάσματα.

Τα ανταποδοτικά τέλη περιλαμβάνουν μισθοδοσία, κόστος συντήρησης μηχανημάτων, προμήθειες υλικών κ.α.

Είναι γνωστό πως η καθαριότητα και ο ηλεκτροφωτισμός αποτελούν  υποχρέωση και προτεραιότητα κάθε δημοτικής αρχής αλλά και αυτοδίκαια απαίτηση του δημότη. Η σχέση των δύο μερών υπόκειται σε κανόνες με βάση τον Κανονισμό καθαριότητας.

Πολλοί δημότες αγνοούν τους τομείς και την υποχρέωση δράσης, ειδικά της υπηρεσίας καθαριότητας, και την ενσωματώνουν λανθασμένα στον καθαρισμό πάρκων και χώρων πρασίνου. Από την άλλη πλευρά, οι εκάστοτε δημοτικές αρχές δεν έχουν κοινωνήσει επαρκώς την υποχρεωτικότητα του εγκεκριμένου κανονισμού καθαριότητας, ο οποίος ανανεώνεται ή συμπληρώνεται αναλόγως των αναγκών. Ο κανονισμός καθορίζει με απόλυτη ακρίβεια τις υποχρεώσεις του δημότη και δίνει λεπτομερείς πληροφορίες για τον τρόπο, τον χρόνο εναπόθεσης  οικιακών, βιομηχανικών ή ειδικών απορριμμάτων.

Από το 1975 έως σήμερα πολλά πράγματα έχουν αλλάξει, ενώ έχουν διογκωθεί οι ποσοτικές και ποιοτικές υποχρεώσεις των δύο υπηρεσιών. Τα τεχνικά μέσα και ο εξοπλισμός που χρειάζονται οι υπηρεσίες καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού, έχουν σαφώς εξελιχθεί, γεγονός που διευκολύνει το έργο τους. Το ανθρώπινο όμως δυναμικό των υπηρεσιών αυτών λόγω του επίπονου και επικίνδυνου πολλές φορές έργου τους, των καιρικών συνθηκών κάτω από τις οποίες εργάζονται, αποτελεί στατιστικά τον πρώτο αριθμό των εργατικών ατυχημάτων, ενώ παρατηρείται πρόωρη γήρανση και καταπόνηση. Με την συνεχή απαίτηση για ανταπόκριση σε νέες και απαιτητικές δραστηριότητες, με σκοπό την βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών αλλά και της οικολογικής μετάβασης της χώρας, απαιτείται ενας συνολικός επανασχεδιασμός και μια γενναία αναθεώρηση στην οργάνωση και την ενίσχυση των δημοτικών αυτών υπηρεσιών και εξορθολογισμός για την πλήρη αξιοποίηση των δημοτικών τελών προς όφελος των δημοτών.

Ασφαλώς, το κυρίαρχο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα μας, και ειδικότερα το λεκανοπέδιο της Αττικής, είναι ο απαρχαιωμένος και επιβλαβής τρόπος ταφής των απορριμμάτων στις χωματερές της Φυλής και του Κερατσινίου που έχουν ήδη κορεστεί όπως και η συμβατική μας υποχρέωση για την κλιματική αλλαγή η οποία  άπτεται άμεσα των δυο αυτών υπηρεσιών.

Όπως και παραπάνω αναφέραμε θα καταγράψουμε  σε ειδικά άρθρα και για κάθε τομέα τα στοιχεία που αφορούν τον δήμο μας, αναφορικά με τις λειτουργίες των δυο ανταποδοτικών υπηρεσιών, τις ελλείψεις, τις προτεραιότητες. Θα προσπαθήσουμε επίσης να καταδείξουμε και στους συνδημότες μας την κανονιστική τους υποχρέωση, προκειμένου να συμβάλλουμε στην απαίτηση εξισορρόπησης κόστους  και παρεχόμενης υπηρεσίας και στην βελτίωση του επιπέδου καθαριότητας, προκειμένου ως κοινωνία να ανταποκριθούμε στα σημεία των καιρών.