Με τα χέρια τους οι πρόσφυγες θεμελίωσαν την Παναγίτσα.

85

“Ένα βράδυ θυμάμαι εγώ και πολλοί άλλοι Νεοφιλαδελφειώτες σπάσαμε τις αποθήκες του εποικισμού και με τις σανίδες, μέσα σε μια νύχτα, φτιάξαμε την εκκλησία μας, την Κοίμησι Θεοτόκου. Την γεμήσαμε δε με εικόνες και κειμήλια που πήραμε από το Α΄Σώμα Στρατού. Μέσα σ’ αυτήν την εκκλησία οι ” Ποδονυφτιώτες” παντρεύτηκαν, βάπτισαν τα παιδιά τους και έψαλαν τους γονείς των. Η κάθε σανίδα της εκκλησίας ήταν στενά συνδεδεμένη με την ζωή και τον πόνο του τόσο βαρειά χτυπημένου μικρασιατικού στοιχείου.”

Αυτή είναι η μαρτυρία του Εμμανουήλ Μακρή, του πρώτος ήρθε και εγκαταστάθηκε στην Νέα Φιλαδέλφεια το 1927.

Παράγκα τότε αλλά μοναδικός τόπος προσευχής και ανάγκης συνεύρεσης των προσφύγων.

Στο σημείο που επελέγη η θεμελίωση του Α’ Ναού της πόλης μας δεν υπήρχαν παρά μόνο αμπέλια και χωράφια. Η πρώτη λειτουργία στην “παράγκα” έγινε το Σάββατο του Λαζάρου στις 19 Απριλίου του 1927, πρωτοστατούντος του εξόριστου Οικουμενικού Πατριάρχη Κωνσταντίνου με πρώτο Ιερέα τον π. Καλλίνικο Παπαιωάννου. Ο πρώτος εορτασμός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου πήρε πανηγυρική μορφή με περιφορά της εικόνας, μπάντα και πυροτεχνήματα. 

Η πρώτη φωτογραφία του Ναού είναι από τα Θεοφάνεια του 1928 και αποτυπώθηκε από τον Θεοδωράκη Κιακίδη όταν εκατοντάδες νεοφερμένοι έποικοι παρακολούθησαν την λειτουργία. Η πρώτη καμπάνα μεταφέρθηκε με γαϊδουράκι από το Μοναστηράκι από τον Δημήτρη Παπανίκα. 

Με έντονο το θρησκευτικό συναίσθημα και την αύξηση του πληθυσμού, οι νέοι κάτοικοι είχαν ανάγκη την ανέγερση μιας εκκλησίας. Πολλοί  τοπικοί σύλλογοι όπως ” Η Φιλανθρωπική Ένωσις Κυριών”, ο ομώνυμος σύλλογος της εκκλησίας, συχνά διοργάνωναν φιλανθρωπικές εκδηλώσεις και εράνους γι’ αυτό το σκοπό. Πρωτοστάτησαν έτσι με αιτήματα προς τους βουλευτές που προέρχονταν από την Μ. Ασία και εξασφάλισαν από το Υπ. Πρόνοιας το κονδύλι των 2,5 εκ. δραχμών. Το 1933 ξεκίνησε η ανέγερση του Ναού με ρυθμό Τρίκλητη Βασιλική άνευ τρούλου. Τα εγκαίνια του νέου Ναού έγιναν στις 4 Ιουλίου 1936 με την φροντίδα πολλών επιτρόπων της εκκλησίας.

Ο θεσμός των επιτρόπων στην Παναγίτσα απέκτησε εξ’ αρχής έναν σημαίνοντα ρόλο βοήθειας προς τους πρόσφυγες. Τον θεσμό υπηρέτησαν επιφανείς πρόσφυγες γνωστοί για την συμμετοχή τους στον προσκοπισμό, τους φιλανθρωπικούς και μορφωτικούς συλλόγους. Ο θεσμός απέκτησε και προσέδωσε την αναγκαία  μορφή της κοινωνικής συσσωμάτωσης και της αλληλεγγύης.  

Μεταξύ άλλων, είχε αποφασίσει να παραχωρούνται ονομαστικά τα “στασίδια” με ένα μικρό αντίτιμο για να αντιμετωπίζονται τα έξοδα του Ναού και συχνά προέβαινε σε εράνους. 

Από γεννέσεως αλλά και κατά την πορεία, η εκκλησία είχε την τύχη να αποκτήσει ως Αρχιμανδρίτη τον Παπα-Καλλίνικο, που για όσους είχαν την τύχη να τον ακούσουν ποτέ δεν θα ξεχάσουν εκείνο το “Σήμερον, κρεμάται επί ξύλου” καθώς και την γραφική του μορφή. 

Στην εκκλησία υπηρέτησε επί πολλά χρόνια, ως δεξιός ιεροψάλτης, ο Γεώργιος Μαργαριτόπουλος, διδάσκαλος της Βυζαντινής μουσικής, προερχόμενος  εκ της Μεγάλης του Γένους Σχολής και ιδιαίτερα καλλίφωνος. Ο ίδιος είχε απευθυνθεί στο μοναδικό Γυμνάσιο της πόλης και είχε συγκροτήσει χορωδία από τις νεανίδες της εποχής, η οποία συνόδευε την τελετή και περιφορά του Επιταφίου κάθε χρόνο. Για τους παλιούς μένει αξέχαστη η μελωδία του “Ω γλυκύ μου Έαρ” από τις Μικρασιάτισσες της δεύτερης γενιάς. 

Τα τελετουργικά της εκκλησίας συνόδευε η Φιλαρμονική του γνωστού Κερκυραίου μουσικού Αλέξανδρου Μποντετζάγια, το όνομα του οποίου πήρε αργότερα η Φιλαρμονική ορχήστρα του δήμου μας.

Σήμερα η εκκλησία μας γιορτάζει μετά από 94 χρόνια κάτω από δύσκολες συνθήκες για τον λαό της. 

Σήμερα 15/8/21 που η Πρόεδρος της Δημοκρατίας κα Κ. Σακελλαρόπουλου θα επισκεφθεί αυτόν τον ιστορικό Ναό που στήθηκε από σανίδες, ελπίζουμε να ενώσει την φωνή και την δύναμη της για την ελάφρυνση των Προσφύγων εσωτερικού μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές. Στην πρώτη Μεγάλη Γιορτή, μετά την νέα καταστροφή της πατρίδας, ελπίζουμε και στην αρωγή της εκκλησίας μας.

Αποσπάσματα από το Λεύκωμα ” 50 χρόνια Φιλαδέλφεια” του Γ. Κακάτσου